Giáo dục STEM hay STEAM đang ngày càng được nhiều học sinh và phụ huynh quan tâm khi lựa chọn chương trình học trong môi trường quốc tế. Vậy hai hướng giáo dục này khác nhau như thế nào và đâu là lựa chọn phù hợp với sinh viên quốc tế? Câu trả lời là: cả hai đều có những lợi thế riêng!
Có thể bạn đã quen thuộc với thuật ngữ STEM, viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Giáo dục STEM giúp học sinh xây dựng nền tảng kiến thức và kỹ năng cần thiết trong thời đại công nghệ, khi ngày càng có nhiều ngành nghề yêu cầu khả năng về khoa học và toán học.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu STEAM là gì, giáo dục STEAM khác giáo dục STEM như thế nào và vì sao cả hai đều là những hướng học đáng cân nhắc đối với học sinh, sinh viên quốc tế.
STEAM LÀ GÌ?
STEAM là phương pháp giáo dục kết hợp 5 lĩnh vực: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), Arts (Nghệ thuật) và Mathematics (Toán học).
STEAM = STEM + Arts
Nói một cách đơn giản, STEAM chính là STEM được mở rộng thêm lĩnh vực Nghệ thuật. Nếu STEM tập trung vào khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, thì STEAM bổ sung thêm các môn học liên quan đến nghệ thuật và nhân văn. Việc học thêm các lĩnh vực này có thể mang lại nhiều lợi ích bất ngờ.
STEM & STEAM: ĐÂU LÀ ĐIỂM KHÁC BIỆT?
STEM mang lại rất nhiều giá trị cho người học. Khoa học hiện diện trong mọi mặt của cuộc sống. Công nghệ không ngừng phát triển và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sinh hoạt cũng như công việc hằng ngày. Kỹ thuật giúp con người tạo ra các công trình, máy móc và nhiều sản phẩm phục vụ cuộc sống. Trong khi đó, Toán học giúp chúng ta rèn luyện tư duy logic, phân tích vấn đề và tìm ra cách giải quyết những bài toán phức tạp.
Kết hợp lại, bốn lĩnh vực này giúp học sinh hiểu rõ hơn về thế giới và cách mọi thứ vận hành. Bên cạnh đó, cơ hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực STEM ngày càng đa dạng, giúp sinh viên có nền tảng tốt để bước vào thị trường lao động sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, một hạn chế được nhắc đến của giáo dục STEM là đôi khi chương trình có thể tập trung nhiều vào kiến thức chuyên môn và kỹ năng kỹ thuật, trong khi chưa dành đủ sự chú ý cho tư duy sáng tạo, tư duy phản biện và khả năng nhìn nhận vấn đề theo những cách mới.
Thật vậy, doanh nghiệp không chỉ cần những người có kiến thức chuyên môn mà còn cần những nhân sự biết đặt câu hỏi, phân tích vấn đề, đưa ra ý tưởng mới và thúc đẩy sự đổi mới. Đây cũng chính là lý do STEAM ngày càng được quan tâm.
Bằng cách kết hợp nghệ thuật và các môn nhân văn với STEM, học sinh có cơ hội phát triển toàn diện hơn. Các em không chỉ học cách tìm ra câu trả lời cho một vấn đề mà còn học cách suy nghĩ sáng tạo, xây dựng ý tưởng và truyền đạt ý tưởng một cách hiệu quả – những kỹ năng hữu ích cho dù sau này theo đuổi bất kỳ ngành nghề nào.
“A” TRONG STEAM CÓ VAI TRÒ GÌ?
Giá trị của giáo dục nghệ thuật và nhân văn vẫn luôn là chủ đề được nhiều người quan tâm. Khác với các ngành có lộ trình nghề nghiệp khá rõ ràng – chẳng hạn, sinh viên học Kỹ thuật thường hướng đến nghề kỹ sư – con đường từ các ngành như Lịch sử, Văn học hay Nghệ thuật đến một công việc cụ thể đôi khi không rõ ràng bằng.
Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi: Học các môn nghệ thuật và nhân văn sẽ giúp ích gì cho sự nghiệp trong tương lai?
Thực tế, dù số lượng sinh viên theo học các ngành Nghệ thuật và Nhân văn đã giảm tại một số quốc gia trong những năm gần đây, nhà tuyển dụng vẫn đánh giá cao những kỹ năng mà các lĩnh vực này mang lại.
Thông qua việc học nghệ thuật thị giác, học sinh có thể rèn luyện tính kỷ luật trong tư duy và hình thành những thói quen học tập tích cực. Những kỹ năng này sau đó có thể được áp dụng vào các môn học khác, từ đó cải thiện kết quả học tập nói chung.
Đặc biệt, khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được sử dụng rộng rãi trong môi trường làm việc, những kỹ năng mang tính “con người” lại càng trở nên quan trọng. Các nhà tuyển dụng ngày càng tìm kiếm những sinh viên tốt nghiệp có khả năng:
- Tư duy phản biện và phân tích vấn đề.
- Tò mò, ham học hỏi và chủ động tìm hiểu thế giới xung quanh.
- Giao tiếp hiệu quả.
- Làm việc nhóm.
- Suy nghĩ sáng tạo và đưa ra ý tưởng mới.
Đây đều là những kỹ năng có thể được phát triển thông qua nhiều ngành học khác nhau, nhưng các môn nghệ thuật và nhân văn đặc biệt có lợi thế trong việc rèn luyện chúng.
Vì vậy, chữ “A” – Arts (Nghệ thuật) trong STEAM không đơn giản chỉ là thêm một nhóm môn học vào STEM. Nó giúp học sinh phát triển những kỹ năng bổ trợ cho kiến thức khoa học và kỹ thuật, từ đó trở thành những người học linh hoạt, sáng tạo và có khả năng thích nghi tốt hơn với thị trường lao động trong tương lai.
STEM HAY STEAM – ĐÂU LÀ LỰA CHỌN PHÙ HỢP?
Cuối cùng, khi cân nhắc giữa STEM và STEAM, không có lựa chọn nào tốt hơn cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là bạn cần xem xét mục tiêu nghề nghiệp, sở thích và cách học phù hợp với bản thân.
Phần lớn các chương trình đại học thuộc nhóm Khoa học và Toán học đều được xây dựng theo định hướng STEM. Nếu chương trình có các môn học tự chọn, bạn có thể đăng ký thêm các môn thuộc lĩnh vực Nghệ thuật và Nhân văn để mở rộng kiến thức và kỹ năng của mình.
Nếu muốn xây dựng một lộ trình học tập kết hợp giữa STEM và STEAM, bạn có thể trao đổi với cố vấn học tập của trường. Đây là nguồn hỗ trợ hữu ích để bạn lựa chọn môn học phù hợp với mục tiêu học tập và nghề nghiệp.
Khi đưa nghệ thuật, nhân văn và khoa học xã hội vào các chương trình STEM, giáo dục không chỉ giúp học sinh trở thành những người giỏi về chuyên môn, mà còn khuyến khích các em trở thành những người sáng tạo, biết tư duy phản biện và có khả năng tạo ra những ý tưởng mới.
Vì vậy, dù lựa chọn STEM hay STEAM, điều quan trọng nhất vẫn là tìm được chương trình phù hợp với sở thích, thế mạnh và mục tiêu nghề nghiệp của bạn.
